Definitie van de situatie

Geschreven door Stichting Sezen

Definitie van de situatie

Vorm van betekenisgeving waartoe een omgeving uitnodigt of dwingt

In elke omgeving waarin we zijn, worden we uitgenodigd tot een of andere vorm van gedrag. Bijvoorbeeld een klaslokaal: tafels en stoelen zijn er zo opgesteld dat ze je uitnodigen om aan de slag te gaan of te luisteren naar iemand die ervoor staat. In de klas ziet de docent erop toe of dwingt dat je gaat doen wat de bedoeling is.
Of een kantooromgeving waar alles zo is ingericht dat je je op je werk kunt concentreren. Bezig zijn met denkprocessen in je hoofd wordt bevorderd door afleiding weg te houden: deuren dicht, de kachel aan of de zonneschermen laten zakken.
Of je bent in een omgeving waar je alleen iets mag doen als je er opdracht toe krijgt. Of je bent ergens waar je weet wat de vorm is waarin je verwacht wordt te werken.
Of je bent bij iemand die zich moeilijk kan bewegen en voelt je uitgenodigd te gaan helpen. In elke omgeving heerst een definitie van de situatie die wordt uitgedrukt in een combinatie van vormen van betekenisgeving. Je herkent die definitie en handelt ernaar. Je past je als vanzelfsprekend aan de definitie van de situatie in een omgeving aan. Je kunt moeilijk anders, het is de uitkomst van permanente aanpassingstraining tijdens je opvoeding.

Je hebt macht over een omgeving als je de definitie van de situatie voor anderen kunt bepalen. Dat is een bijna vanzelfsprekend streven van iemand met een zelfreferentiële oriëntatie, terwijl iemand met een sociale oriëntatie juist wil volgen. Er ontstaan nu allerlei spanningen en misfits tussen de oriëntaties van mensen en de definitie van de situatie van de omgeving waarin ze leven en werken. Wellicht herken je de volgende effecten:

  • Gescheiden werelden in de Nederlandse samenleving (eigenlijk in alle westerse landen) waarbij de organiserende elite (o.a. de politieke top) haar zelfreferentiële-rationele combinatie van betekenisgeving aan de bevolking opdringt. Voor herkenning zie: Sezenacademy/Oordeels- en besluitvorming.
  • Tijdens je leven krijg je een mix in vormen van betekenisgeving mee die zich ontwikkelt tot jouw oriëntatie. Als de definitie van de situatie in de omgeving verandert en je uitnodigt tot een andere oriëntatie – wat veel gebeurt in deze tijd – dan kun je je vastgezet en onprettig voelen. Het kan aanleiding zijn om op zoek te gaan naar wat er aan de hand is en wat je anders kunt doen. Weet je hoe je in de wereld staat? En welke invloed de omgeving op je uitoefent?
  • Gescheiden werelden in organisaties: tussen de top die een vorm van betekenisgeving als definitie van de situatie wil opleggen die in strijd is met de aard van de organisatieactiviteiten die tot een andere combinatie uitnodigen; en die tot spanning leidt met de oriëntaties waarop medewerkers oorspronkelijk zijn geselecteerd. Te zien in bijvoorbeeld onderwijs, bij overheden, zorg, financiële dienstverleners.
    Zie Centrum voor Perspectiefontwikkeling voor mensen die daar psychisch en mogelijk lichamelijk ziek van worden.
    Zie Bascole voor organisaties die de betekenisgeving van de activiteit waarvoor de organisatie is bedoeld als definitie van de situatie willen laten ervaren en die competenties van medewerkers daarvoor willen ontwikkelen: Sezen Academy/Werken en organiseren.
  • Het ontbreken van betekenisgeving in therapieën voor geestelijke gezondheidszorg. Geschat wordt dat meer dan 50% van de mensen die zich ziek melden op grond van psychisch onwel zijn leidt aan een misfit tussen hun oriëntatie en de definitie van de situatie waarin ze verkeren. Als die (jonge) mensen worden behandeld zonder dat van die misfit wordt uitgegaan, zullen ze langer ziek blijven en zieker worden. Zie Centrum voor Perspectiefontwikkeling.
  • In de nationale media ontbreekt evolutionaire betekenisgeving vrijwel geheel en domineert – vooral op de tv – zelfreferentiële betekenisgeving. Moderne ICT kan daar een eind aan maken en kan evolutionaire betekenisgeving laten groeien en domineren: mensen worden ermee geholpen het weer zelf en samen te doen. Er ontstaat een nieuwe informatie-infrastructuur. De effecten voor kwaliteit van leven en daarmee ook de economische effecten ervan zijn niet te overschatten.